Particuliere vliegschool beconcurreert die van KLM

De jongensdroom is niet voor iedereen weggelegd: van degenen die zich aanmelden, valt gemiddeld 70 procent af, zegt Evert-Jan Hilgeman (28), directeur van Stella. Onder meer omdat hun reaktiesnelheid, rekenvermogen of ruimtelijk inzicht onvoldoende is. Een piloot een veredelde buschauffeur in de lucht noemen, zoals sommigen doen, vindt Hilgeman absurd. Al leunen sommige maatschappijen, waaronder KLM, zwaar op de inzet van de automatische piloot, bij Stella leert elke leerling op de hand vliegen.

Dat gebeurt eerst in eenmotorige Cessna’s, later in tweemotorige Pipers. Om grote kisten als de Boeing 747 en Airbus 320 te kunnen bedienen, wordt eindeloos getraind in simulators - nagebouwde cockpits.  Stella Aviation Academy telt pas sinds kort mee als verkeersvliegersopleiding. Fred Hilgeman (60), een ondernemer die zijn fortuin maakte in de stenen, nam in 2001 de school over van Rob van de Sigtenhorst. Amateurvlieger Hilgeman kende hem van vliegveld Teuge, waar de school sinds de start in 1981 gehuisvest is. Hilgeman gaf het schooltje z’n huidige naam en bouwde Stella de afgelopen 8 jaar op tot een goed renderend bedrijf, met zoon Evert-Jan, sinds 2004 directeur. Aanvankelijk kwamen op de vliegschool vooral amateurvliegers lessen en een handvol verkeersvliegers. `Dat werkte niet’, zegt Evert-Jan Hilgeman. `We leidden erg weinig verkeersvliegers op en hadden airlines dus weinig te bieden. Vele kenden de school niet eens.’ De sportvliegers werden de deur gewezen en Stella breidde het aantal leerlingen zo sterk uit dat het de grootste school voor verkeersvliegers werd.

Zeker in recessietijd leidt deze grootte tot veel kritiek. Stella leidt piloten regelrecht op tot Koos Werkeloos en wordt zelf rijk, kankeren chatters op internetplatforms voor piloten als airwork.nl. Hun reaktie is begrijpelijk: eind maart voorspelde de International Air Transport Association (IATA) dat het aantal luchtpassagiers dit jaar verder afneemt met 5,7 procent, en vrachtvervoer met 13 procent. Die afname volgt op eerdere heftige dalingen in 2008. `De luchtvaart ligt op de intensive care’, zei IATA-voorzitter Giovanni Bisignani in The Wall Street Journal. KLM-Air France gaf onlangs een derde winstwaarschuwing en voorziet dit (gebroken) boekjaar forse verliezen. KLM Flight Academy, de pilotenschool die exclusief voor KLM opleidt, reduceerde het aantal leerlingen voor 2009 van 180 naar 60. Maar volgens directeur Hilgeman hoeven leerlingen van Stella zich geen zorgen te maken. `KLM Flight Academy heeft één afnemer: KLM. Onze leerlingen worden overal ter wereld aangenomen door airlines ’. Onder hen prijsvechters als Ryanair en LionAir, een Indonesische speler. `LionAir bestelde laatst 170 Boeings, en heeft dus piloten nodig. Per vliegtuig zo’n 16 vliegers.’

Onderzoek van Airbus uit 2007 voorziet voor de periode tot 2026 wereldwijd een ruime verdubbeling van de luchtvloot naar tot bijna 33.000 toestellen. De luchtvaart is een groeimarkt, zegt Hilgeman, `ondanks de crisis’. Hetzelfde zegt Erwin van der Waart, bestuurslid professionele zaken bij de Vereniging van Nederlandse Verkeersvliegers (VNV) en KLM-gezagvoerder voor de Boeing 747. `Het is even buffelen, maar ik voorzie enorme groei.’

Wel is Van der Waart bezorgd over de piloten die de komende tijd afzwaaien. Hij zag eerder piloten failliet gaan doordat ze niet aan de bak kwamen. `Dat kan, met een studieschuld van gemiddeld een euroton en de verplichting om vlieguren te draaien - dat is kostbaar voor een werkloze’. In het verleden waren ook malafide vliegscholen actief. Zij gingen failliet en lieten studenten berooid achter, zonder diploma. De praktijken van dergelijke piraten verklaren volgens Hilgeman het wantrouwen over, onder meer, Stella’s omvang, zoals geuit op airwork.nl. `Vliegscholen worden snel als geldwolven gezien. En hoge bomen vangen veel wind’.

Van der Waart prijst echter Stella’s `lef en visie. Ze zetten veel vliegers op de markt en die vinden allen werk - alleen zelden bij KLM.’ Maar dat is logisch, vindt Hilgeman. `KLM neemt bijna uitsluitend mensen aan van KLM Flight Academy’. Formeel zijn vliegmaatschappij en opleiding losgekoppeld, maar de bedoeling is dat leerlingen naadloos kunnen instromen bij KLM. Stella en KLM Flight Academy zijn volgens Hilgeman onvergelijkbaar. `Stella is een algemene vliegschool; onze piloten kunnen werken bij talloze airlines. Wel moeten ze, om te leren vliegen volgens de specifieke werkwijze die elke vliegmaatschappij nu eenmaal heeft, overbruggingscursussen volgen’.
Wie na de KLM Flight Academy bij KLM mag beginnen, heeft minder bijscholing nodig - en is daar vaak dus ook minder geld aan kwijt. Keerzijde is volgens Stella dat afgestudeerden niet makkelijk elders terecht kunnen. `Als zij niet bij KLM willen werken, wordt er wantrouwend gekeken. Dat is hoogst ongebruikelijk’, zegt grondinstructeur Rob, voorheen marineman.

En bij KLM werken wil niet iedereen, al verdient het daar beter. Bij KLM Flight Academy is de bedrijfscultuur corporaal en gelden strenge, hiërarchische omgangsvormen, vertelt Rob. `Daar is ondenkbaar dat eerstejaars aan één tafel lunchen met tweedejaars. Bij Stella zit iedereen door elkaar en is de sfeer informeel. Dat trekt sommigen juist aan’. Dat geldt in elk geval voor Ricardo Burggraeve (20), tweedejaars bij Stella. Vroeger wist hij zeker dat hij naar KLM Flight Academy wilde, en dan werken bij KLM. `Het was de enige opleiding die ik kende. Maar ik zou er niet op m’n plek zijn geweest, ik hecht erg aan de ongedwongen omgang hier tussen studenten en instructeurs, en tussen studenten onderling.

Over de toekomst maakt Burggraeve zich niet druk. `Er is altijd wel ergens werk en er gaan veel vliegers met pensioen’. Liefst gaat hij naar transavia.com. `Daar heb je vooral korte vluchten en kan je lekker veel opstijgen en landen.’

(bron: Elsevier)