Aantal 'eenpitters' groeit gestaag
Een groeiende groep werknemers kiest ervoor om voor zichzelf te beginnen als zelfstandig ondernemer. Soms uit noodzaak, omdat door een reorganisatie of outsourcing hun baan verdwijnt, maar in de meeste gevallen uit vrije wil omdat men meer vrijheid wil om de balans tussen werk en vrije tijd zelf te bepalen of om keus te hebben uit verschillende interessante projecten.
Er is inmiddels geen beroepsgroep meer te bedenken waar het verschijnsel ’zelfstandige zonder personeel’ (zzp’er) of freelancer zijn intrede nog niet heeft gedaan.
„Ik krijg hier erg veel energie van, met name omdat ik nu opeens commercieel moet zijn. Eerder werkte ik niet vaak over, nu zit ik vaak ’s avonds nog te werken. Ik doe het nu voor mijn eigen portemonnee”, stelt David Gribnau (38), sinds enige tijd zelfstandig pr-adviseur/interimwoordvoerder. Daarvoor was Gribnau woordvoerder bij Randstad Nederland. „Ik werk nu in een totaal andere omgeving met erg veel afwisseling. Bij Randstad had ik veel vaste collega’s, nu begeef ik me in een nieuw circuit van collega zzp’ers die elkaar opzoeken en weten te vinden. Mensen, zzp’ers, waarvan ik gebruikmaakte bij Randstad zijn nu collega’s die elkaar helpen.”
Als zzp’er probeert Gribnau de kosten zo laag mogelijk te houden, de behoefte om lid te worden van allerlei belangenclubs heeft hij niet: die kosten geld. „Een telefoon, visitekaartje en printer zijn de zaken die ik nodig heb voor mijn werk.” Ook de dure lease-auto verdween met het vaste arbeidscontract. „Ik rijd nu een 10 jaar oude Ford Mondeo en die rijdt als een zonnetje.” Een groot voordeel vindt Gribnau dat hij meer thuis is en meer meekrijgt van zijn drie kleine kinderen.
Niet iedereen is freelancer of zzp’er uit vrije wil. In sommige sectoren zijn vaste dienstverbanden zeldzaam. Tijdens het nationale zzp-debat dat de vakcentrale FNV organiseerde gaf freelance actrice Julia van der Graaff aan waar voor haar de schoen wrikt. „Als je naar de toneelschool gaat en voor deze loopbaan kiest, sta je nog helemaal niet stil bij de arbeidsomstandigheden waarmee je later te maken krijgt. Ik leef van contract naar contract. De momenten daartussen zijn zeer onzeker. Ook gebeurt het in onze sector dat premies niet kunnen worden betaald. Onder het mom ’beter iets dan niets’ wordt dan het pensioen maar weer ingeleverd en ga je toch aan het werk.”
Hoewel het eigen baas zijn een enorme vrijheid kan bieden, is er toch ook een aantal zaken die men van te voren goed moet regelen om onaangename verrassingen achteraf te voorkomen.
Afhankelijk van de beroepsgroep waarin men werkzaam is, is het volgens Roel Masselink, secretaris van het Platform Zelfstandige Ondernemers een organisatie die de belangen van zo’n 10.000 zelfstandige ondernemers behartigt, verstandig om bij de Belastingdienst een Verklaring Arbeidsrelatie (VAR) aan te vragen. Hierdoor weet de opdrachtgever dat de persoon die hij inhuurt door de Belastingdienst als zelfstandige wordt gezien. Dat is belangrijk omdat de opdrachtgever dan achteraf niet kan worden geconfronteerd met loonheffing of de afdracht van premies werknemersverzekeringen.„Verder moet men als zelfstandige ondernemer goed de risico’s die men loopt inschatten”, aldus Masselink, die hierbij wijst op het risico van arbeidsongeschiktheid en aansprakelijkheid als er iets misgaat bij een opdracht. „De meeste ondernemers sluiten nog wel een aansprakelijkheidsverzekering af, dat wordt ook vaak geëist door de opdrachtgever. Op het gebied van de arbeidsongeschiktheidsverzekeringen worden zelfstandigen echter nog wel eens afgeschrikt door de hoge premies. Het is lastig om de verschillende aanbiedingen te vergelijken, het is appels met peren. Je kunt je echter ook aansluiten bij collectieven en dan worden de premies lager. Een minimale arbeidsongeschiktheidsverzekering is voor €500 à €600 op jaarbasis te vinden.”
Nog een goede tip is om vanaf het begin een goede bedrijfsadministratie op te zetten. „Reserveer geld voor een periode waarin je geen opdrachten hebt. Geef ook niet alles meteen uit aan leuke dingen, je kunt dan voor een onaangename verrassing komen als de fiscus met een heffing komt. Verder moet je zelf zorgen voor een goede pensioenopbouw.”
Voor de meeste zelfstandige beroepen, behalve de categorie vrije beroepen, is het bovendien verplicht om je in te schrijven bij de Kamer van Koophandel. Vrije beroepen mogen zich niet eens inschrijven tenzij zij ondernemers zijn met een eigen bv. Dit gaat echter veranderen volgens Masselink. „Het voordeel van inschrijving in het handelsregister van de kamer van koophandel is dat opdrachtgevers kunnen kijken of je inderdaad een bedrijf vertegenwoordigt.” De kamer van koophandel biedt ook informatie voor starters.
Gribnau heeft nog een andere tip voor mensen die overwegen voor zichzelf te beginnen: „Praat eens met iemand die dit al gedaan heeft.”
